و چون كسى به راه ذكر حق سبحانه و تعالى در آمد ، همهء علايق از او منقطع گردد ، حق سبحانه و تعالى مىفرمايد : أَنا جَليسُ مَنْ ذَكَرَنى « 1 » . من همنشين كسى هستم كه مرا همواره ياد كند . و در مجلس او جز او را راه نبود . ذوالنون مصرى گويد : هركه حق را ياد كند ، چنان كه حقيقت ذكر است ، همه چيز در ضمن آن ذكر فراموش كند و شرفى است ذكر را كه هيچ عبادتى ديگر را نيست و آن شرف آن است كه ذكر موقت نيست و عبادات ديگر موقت است . جبرئيل به نزديك رسول صلى الله عليه و آله آمد و گفت : حق تعالى سلام مىگويد و مىفرمايد : امت تو را عطايى دادم كه هيچ امت را ندادم . گفت : اين چيست ؟ گفت ذكر حق تعالى در همهء اوقات و در همه احوال . ذكر بر سه نوع است : ذكر زبان ، ذكر دل ، ذكر سرّ . اما ذكر زبان يكى به ده است و ذكر دل را ثواب و جزا معين است ، اما ذكر سرّ را جزا معدود نيست . ذكر زبان را منشور اين است كه : [ فَاذْكُرُوا اللَّهَ كَذِكْرِكُمْ آباءَكُمْ أَوْ أَشَدَّ ذِكْراً ] « 2 » . پس خدا را آن گونه كه پدرانتان را ياد مىكنيد يا بهتر و بيشتر از آن ياد كنيد .

--> ( 1 ) - الكافى : 2 / 496 ، باب ما يجب من ذكر اللّه ، حديث 4 ؛ مفتاح الفلاح : 371 . ( 2 ) - بقره ( 2 ) : 200 .